امروز به بررسی و تحلیل سه کاست منتشر شده استاد ملک

بهمراهی سه تار استاد بی بدیل موسیقی ایران "استاد احمد عبادی"

می پردازم : ** شرکت ناشر همه این کاستها شرکت "شهرام" می باشد**

1- کاست "هــــــــــــــــــــــدیه" :

در این کاست اسدالله ملک بهمراهی استاد عبادی و ضرب زنده یاد

جهانگیر ملک قطعاتی را در :

1- ماهور

2- سه گاه

3- بیات زند

4- چهارگاه

اجرا میکنند. در تمامی این قطعات معمولا کار بدین صورت است که ابتدا

سه تار یا ویلن آوازی را در دستگاه مربوط اجرا میکند و سپس ساز

مقابل هم مقداری بداهه نوازی انجام میدهد و این آوازها به یک

چهارمضراب زیبا میرسد ... فضای حاکم بر این چهار مضرابها فضایی

کاملا "کلاسیک" و سنتی است . بدین معنی که استاد ملک برخلاف

نواخته های اخیرشان با استاد فرهنگ شریف - که به سبکی نو به اجرای

چهارمضراب می پردازند - در کاست بیشتر قطعه چهار مضرابهایی را

اجرا میکنند که گویی در حال و هوای دهه 30 یا 40 ساخته شده اند

که بخش اعظم آن مربوط به رنگ ساز استاد عبادی میشود - و حتی نوع

ساز ایشان - . حتی استاد ملک در بخش "چهارمضراب ماهور" قطعه ای

را که بنده از ساز استاد بدیعی شنیده ام اجرا می کنند که واقعا زیباست .

(فکر میکنم قطعه از ساخته های استاد صباست).

کوک ویلن هم در سه گاه یک کوک "ارکستر نوازی" است نه یک "تکنوازی"

(ر-لا-ر-سل) فکر میکنم دلیل اصلی آن قابلیت استفاده از آن در "مخالف "

باشد چون نت ایست مخالف (سل) میشود (در این سه گاه با نت شاهد سی کرن)

فکر میکنم زیباترین بخش این کاست بخش "بیات زند" باشد .

2- کاست "گـــــــــــــــــــل نوش" :

یک سوی این کاست در "مخالف سه گاه"و سوی دیگر آن در "بیات اصفهان"

اجرا شده .کوک استاد ملک در بیشتر قطعات این کاست (می-لا-می-لا) می باشد

که مسلم است که به خاطر شباهتهای گام مخالف و اصفهان و همچنین تطابق

نت ایست آنها(لا) می باشد و تنها در قسمت دوم بخش اصفهان کوک ویلن به

(می-لا-ر-لا) تغییر میکند چون نت ایست اصفهان (ر) میگردد.

در این کاست هم استاد جهانگیر ملک با ضرب پرتوان خود اساتید را همراهی

میکند - اما در طرف اصفهان و قسمت اول ایشان حضور نداشته اند و اساتید

چهارمضراب را بدون تمبک نواخته اند ! که چیز غیر معمولی نبود مثلا استاد

بدیعی گاهی بدون تمبک ضبط میکردند - .

کیفیت اجرای این کاست بگونه ای است که نمی توان از بین قطعات این کاست

گفت "این زیباتر از این یکیست" ... تمامی قطعات مخصوصا قطعه اول مخالف

بسیار بسیار جالب و زیباست و مثل تمام نواخته های استاد ملک پر از "حس".

3- و بالاخره کاست "شهر آشوب" :

این کاست به زعم بنده حقیر زیباترین کار مشترک اسدالله ملک و استاد عبادی

است ... از "دشتی" گرفته تا دو قطعه "شور" و "ابوعطا" ... اما قطعه "دشتی"

چیزیست که شاید سالها اسدالله ملک و استاد عبادی دنبال همچین اجرایی بودند .

همه چیز زیبا و رویایی است ... حتی کیفیت ضبط و حتی " نوع اکوشدن صدا "

نیز کمتر اینگونه بود ....

درباره این قطعه دشتی حرف نمیزنم چون اگر سخنم را آغاز کنم شاید نتوانم

تمامش کنم ! فقط بگویم کوک ویلن (می-لا-سی-سل) است و نت ایست آن هم

واضح است که (سی) می باشد ... هدیه حقیر من هم به شما همین قطعه جاودان

دشتی است :

 دشتی

ویلن :اسدالله ملک

سه تار: احمد عبادی

تمبک : جهانگیر ملک

... روان همگی آنها شاد .

انتخاب برترین تحریر استاد اکبر گلپایگانی: 

در ادامه میخواستم ده تحریر برتر استاد اکبر گلپایگانی را که خودم

گلچین کرده ام به نقد بگذارم و از شما خواهش میکنم که نظر -

خودتان را راجع به "تحریر" برتر این مجموعه اعلام کنید ...

خودتان هم حتما میدانید که بنده سالهاست روی انواع تحریرها و

خصوصیات سبک استاد اکبر گلپایگانی کار میکنم و امیدوارم اگر

نظر نمیدهید حداقل خدای ناکرده به کسی توهین نکنید ....

1- تحریر عشاق در "عزم آن دارم ... "

2-تحریر "عراق" در آواز "افسرده از یار جدایست دل من"

3-تحریر مخالف آواز "ای ساربان"

4-تحریر عشاق در آواز شوشتری "ای خدا از عاشقان خشنود باد"

5-تحریر رضوی در گلهای رنگارنگ 246 "خواهم ای دل..."

6-تحریر مخالف در آواز "ما رند و خراباتی و دیوانه و مستیم .."

7-تحریر نهیب در آواز "افسرده از یار جدایست دل من .."

8-تحریر فرود در آواز "افسرده از یار .... "

9-تحریر دلکش در آواز "وه که سودای تو آخر سر به شیدایی کشید ..."

10-تحریر معروف آواز "مست مستم ساقیا ..." در سلمک

متشکرم.

                                به نام خداوند بزرگ

مدلاسیون : اگر با تغییر گام دستگاه - یا گوشه ای - بتوان به دستگاه - و یا گوشه - دیگر رفت به اینکار مدلاسیون یا مدگردی یا مرکب خوانی (بیشتر درمورد خوانندگان) گویند .

مدلاسیونهای متداول در دستگاه ماهور :

متداول ترین مدلاسیون در ماهور مربوط به گوشه "شکسته" است که در

آن درجه سوم گام ماهور به اندازه ربع پرده بم میشود و نت ایست در درجه

پنجم گام ماهور قرار می گیرد . حالت این گوشه بسیار شبیه مایه افشاری است

حتی میتوان به کمک آن به افشاری و در ادامه به "عراق" رفت وحتی تداعی-

کمرنگی از مایه زیبای "بیات ترک" نیز اجرا نمود !

دومین مدلاسیون متداول مربوط است به گوشه "دلکش" که باعث ارتباط دو

دستگاه "ماهور" و "شور" میشود . در این گوشه درجه ششم گام ماهور ربع

پرده بم و درجه هفتم نیز نیم پرده کروماتیک بم میشود و نت ایست در درجه

پنجم گام ماهور قرار می گیرد. از این گریز به شور میتوان استفاده نمود و در

ادامه گوشه های شور نیز اجرا نمود ... مثل "قرچه" و "رضوی" و حتی میتوان

در تکنوازیها و همنوازیهای طولانی به مایه زیبای "ابوعطا" هم وارد شد.

سومین مدلاسیون زیبا مربوط است به گوشه "راک" که در آن درجه سوم گام ماهور

نیم پرده کروماتیک بم میشود همچنین درجه ششم گام نیز ربع پرده بم میشود .

آغاز این گوشه شنونده را به یاد چهارگاه می اندازد اما در ادامه متوجه مدلاسیون

گام ماهور به گام مایه "اصفهان" میشویم ! نه چهارگاه . کمتر معمول است که

تاکید بر روی بیات اصفهان خیلی طول بکشد و گوشه های اصفهان هم اجرا شود

چون معمولا وقت تکنوازی یا همنوازی بیشتر صرف اجرای گوشه های "شکسته"

و "دلکش" و "شور" می گردد !

بنده یک اثر تصویری از استاد فرهنگ شریف در اختیار دارم که در آن درسهای بسیار

زیادی در مورد مدلاسیونهای زیبا - اعم از متداول و غیر متداول - نهفته است ... استاد

با ظرافت و زیبایی بسیار و همانطور که عرض کردم با توجه به در اختیار داشتن

وقت کافی مدلاسیونهای بسیاری را به معرض نمایش گذاشتند ... با وجود اینکه

قرار است کنسرت توی ماهور باشد اما از حدود 40- 30 دقیقه این کنسرت فکر

نمیکنم هفت - هشت دقیقه آن در خود گام ماهور باشد !!!

از مدلاسیون های اجرا شده در کنسرت ایشان میتوان به موارد زیر اشاره نمود :

شکسته - اشاره به افشاری و در ادامه به گوشه عراق (و بیات ترک) - ابوعطا -

اشاراتی به اصفهان - اشاراتی کوتاه به گوشه "نهفت" در دستگاه نوا - اجرایی

از موسیقی مقامی آذربایجان که بسیار مورد علاقه ایشان می باشد ! و ...

در این قسمت نمونه آموزشی و فنی از این کنسرت را بصورت صوتی برایتان میگذارم :

کنسرت ماهور - تار استاد شریف تمبک استاد رودباری 

البته باید به این نکته اشاره نمود که ساز ایشان "تار" است و قابلیتهای زیادی در موسیقی ایرانی دارد ... معمولا با ویلن نمیتوان این همه مدلاسیون انجام داد. نه این که نشود بلکه به علت نداشتن آکوردهای مناسب صورتی زیبا نخواهد داشت.